Vormgevingsconcepten

Het bedenken van een uitgeefconcept geeft antwoord op de inhoudelijke behoeften van de markt, maar daarna moet die inhoud zo ‘verpakt’ worden, dat klanten en gebruikers er goed mee kunnen werken. Dat gebeurt door het ontwikkelen en uitwerken van het vormgevingsconcept. Daarover gaat deze Basic.

Introductie

Het uitgeefconcept geeft antwoord op de vakinhoudelijke en/of didactische keuzes die gemaakt worden om een gekozen doelgroep optimaal te bedienen. Als die keuzes zijn gemaakt kan het vormgevingsconcept worden uitgewerkt. En in sommige gevallen is het vormgevingsconcept zelfs leidend, bijvoorbeeld bij bepaalde ict-concepten. Nadenken over vormgeving, beeldgebruik en grafische toepassingen is een specialisme. De uitgeverij heeft die expertise zelf in huis of huurt deze in bij vormgevers en grafisch ontwerpers. Uitgevers, projectleiders en marketeers zijn in veel gevallen de gesprekspartners die betrokken zijn bij het opstellen van de briefing en het beoordelen van de uitwerkingen. Om een goede gesprekspartner te zijn moet je over basiskennis beschikken over dit deel van het vak. Daarom leer je in deze Basic meer over de mogelijkheden en de uitgangspunten die je in een concept kunt opnemen.

Thema’s in deze Basic

Deze Basic geeft je inzage in een specialisme binnen het uitgeefproces: de grafische vormgeving van uitgaven. Op basis van didactische en/of vakinhoudelijke uitgangspunten wordt een uitgeefconcept samengesteld. Dat concept wordt verder uitgewerkt in een vormgevingsconcept. Hierin worden alle randvoorwaarden vastgelegd om de juiste aansluiting te vinden: bij didactiek en inhoud, bij de marketingstrategie (positionering ten opzichte van de concurrentie), bij de doelgroep (leeftijd, niveau, etc.). Om hierin een goede gesprekspartner te zijn moet je basiskennis hebben van grafische vormgeving. Bovendien moet je weten welke mogelijkheden je ter beschikking hebt om leermiddelen te laten ‘werken’. Dat kan door slimme inzet van grafische hulpmiddelen (bijv. pictogrammen) op pagina’s of schermen en door een duidelijke navigatie. Ook illustraties en visualisaties spelen hierbij een belangrijke rol. De rol van gesprekpartner heb je vooral in de fase van de briefing van een vormgever. Wat moet die weten om het juiste concept te kunnen ontwikkelen? En ook op het moment dat de eerste voorstellen gepresenteerd worden: hoe beoordeel je die? Als het vormgevingsconcept is gekozen volgt nog de vertaalslag hiervan naar de auteursinstructie of een auteurstool, zodat de auteurs weten hoeveel ze moeten schrijven en het opmaakproces straks zo eenvoudig mogelijk kan worden ingericht.

Leerdoelen

Na het doorlopen van deze Basic

1. weet je welke functie het vormgevingsconcept vervult in het totale uitgeefconcept;
2. heb je basiskennis van de belangrijkste vormgevingsaspecten;
3. weet je over welke grafische keuzes en randvoorwaarden in de vormgeving je uitspraken kunt doen bij het ontwikkelen van een vormgevingsconcept;
4. heb je inzicht in het functionele gebruik van grafische hulpmiddelen voor onder andere de navigatie door leermiddelen;
5. weet je welke keuzes je kunt maken bij het illustreren en visualiseren van tekst;
6. weet je hoe je een briefing voor een vormgever moet opstellen en hoe de keuze voor een vormgever tot stand komt;
7. weet je hoe je een vormgevingsvoorstel moet beoordelen;
8. heb je inzicht in de samenhang tussen vormgevingsconcept en auteursinstructie of auteurstool.

Inhoud van de Basic Vormgevingsconcepten

1. Introductie

2. De functie van het vormgevingsconcept

• Op welk moment in het uitgeefproces?
• Aansluiten bij de didactische keuzes
• Aansluiten op het inhoudelijke concept
• Aansluiten op de doelgroep
• Aansluiten op marketingstrategie

3. Basiskennis grafische vormgeving

• Lettertypes, corpsgroottes, etc.
• Regelafstanden
• Regellengtes
• Bladspiegel en pagina-indeling
• Vormgeving op het beeldscherm (letters, regels, kleuren)

4. Grafische hulpmiddelen en navigatie

• Leesvolgorde
• Kolomindeling
• Kleurgebruik
• Pictogrammen
• Verwijzingshulpjes en navigatie
• Instructiehulpmiddelen

5. Teksten illustreren en visualiseren

• Tabellen
• Grafieken
• Infographics
• Visualiseren van processen en procedures
• Visualiseren van instructies
• Tekeningen
• Foto’s
• Animaties
• Film

6. Het briefen van de vormgever

• Het opstellen van een briefing
• Het selecteren van een vormgever
• Het beoordelen van voorstellen

7. Van vormgevingsconcept naar auteurstool

• Vertaling van teksteisen naar documentsjablonen
• Vertaling van beeldeisen naar documentsjablonen

8. Toets en afsluitende opdracht