Leerdoelen maken? Kies het werkwoord zorgvuldig

Wie zelf lesmateriaal ontwikkelt, moet ook nadenken over de leerdoelen. Wat wil je precies bereiken met een les of een werkvorm? Het helpt enorm als je zorgvuldig nadenkt over het werkwoord dat in het bijbehorende leerdoel moet staan. Het leerdoel geeft aan wat de leerling moet kunnen presteren na afloop van de leersituatie. Een leerdoel is altijd toetsbaar en drukt uit wat de leerling kan als hij klaar is. Soms zijn er meer (sub)leerdoelen nodig om een doel te bereiken. Zo kan een student administratie geen balans opstellen als hij niet eerst heeft geleerd hoe hij balansposten moet indelen in debet- en creditposten.

Het werkwoord is nogal bepalend voor dat toetsbare resultaat. Een leerdoel als de leerling kent de belangrijkste ontdekkingsreizigers is te vaag. Wat is kennen? Zelfstandig hun namen kunnen noemen? Of: de juiste namen herkennen en aankruisen in een langere lijst namen? Of: de portretten herkennen? Of: opsommen waar ze heen gingen?
En bovendien: wie zijn de belangrijkste ontdekkingsreizigers en hoeveel moet je er dan kennen om het leerdoel te halen?
Het leerdoel moet zo geformuleerd zijn dat daar geen misverstand over kan bestaan.

De opbouw van het leerdoel
Een leerdoel begint altijd met ‘je kunt…’. Daarachter komt het leerdoel dat altijd bestaat uit drie componenten:

1. de inhoud (het onderwerp)
2. het gedrag (het werkwoord)
3. de condities (de voorwaarden)

Voorbeeld:
Je kunt …
Je kunt opnoemen… (gedrag)
Je kunt drie ontdekkingsreizigers opnoemen … (+ inhoud)
Je kunt drie ontdekkingsreizigers opnoemen uit de 19e eeuw. (+ voorwaarden)

De vaardigheid om goede leerdoelen te kunnen formuleren is onmisbaar voor docenten en uitgevers/redacteuren die leermiddelen ontwikkelen. De keuze van het juiste werkwoord hangt ook af van het soort leerdoel dat bereikt moet worden. Gaat het om feitelijke of begripsmatige kennis, of om een reproductieve of productieve vaardigheid? Romiszowski ontwikkelde een bruikbare taxonomie om verschillende soorten leerdoelen te ordenen.
De Uitgeversacademie helpt je deze kennis en vaardigheid te ontwikkelen én toe te passen in de cursus Educatief schrijven voor auteurs en met de e-learningcursus Conceptontwikkeling en didactiek voor educatieve uitgevers en redacteuren.