Maak ‘wel of niet e-books’ tot een bewuste keuze
De berichten over het wel of niet doorbreken van de e-books buitelen deze week over ons heen in alle media. De visies van gebruikers van ereaders en iPads worden met elkaar vergeleken. De visie van de boekenuitgevers op de ontwikkelingen wordt gevraagd. En natuurlijk ook die van de boekhandelaren. De meningen zijn verdeeld en laten vooral zien dat het nog lang geen uitgemaakte zaak is. Maar één ding is helder: rustig achterover leunen en wachten tot het duidelijk is, is geen optie voor de boekenbranche. Een greep uit enkele recente berichten:
- Timo Boezeman laat op zijn blog een aardige tussenstand zien van wat er nu op het terrein van de iPad gebeurt en hoe uitgevers aan het experimenteren zijn.
- Joost van Velzen beschrijft vandaag in Trouw een artikel waarin het lijkt dat het zo’n vaart lijkt te lopen.
- En Dick Anbeek (voorzitter Koninklijke Boekverkopersbond) acht het als toelichting bij hetzelfde artikel in Trouw uitgesloten dat de boekhandel zal verdwijnen.
Misschien heeft Dick gelijk (zijn boekhandel laat absoluut zien wat ondernemen is), maar als we even terugblikken moeten we toch wel constateren dat het er wel minder worden. Ik was zelf iemand die jarenlang geen boekhandel voorbij kon lopen zonder uitgebreid het assortiment te hebben verkend. Maar mijn houding is wel veranderd. Ik zoek veel vaker naar informatie en bronnen, pas als ik die gevonden heb (in aansluiting op mijn informatiebehoefte) kijk ik naar het medium waarop of waarin ik dat kan verkrijgen. Zoeken en vinden gebeurt voor mij in hoofdzaak via internet en niet meer primair via de boekhandel.
Mijn advies: boekenvakkers zorg dat je een bewuste keuze maakt
Het ergste dat je kan overkomen is namelijk niet dat je een specialist wordt in papieren media, maar wel dat je dat onbewust overkomt. De fraaie cartoon van Fokke&Sukke bij de uitvinding van de boekdrukkunst spreekt boekdelen.
Goed opletten en op tijd herijken van de strategie is dus nodig, zowel voor uitgevers als voor boekhandelaren. Als een deel van de klanten je niet meer komt bezoeken, omdat zij online winkelen en bestellen hoeft dat niet het einde te zijn. Er is onverminderd belangstelling voor leuke speciaalzaken. Dat kan ook de boekhandel zijn. Digitaal vindbaar zijn is dan natuurlijk wel een minimale eis. Maar laat het bezoeken van de boekhandel dan ook speciaal zijn voor de klant. Profileer je zelfbewust en actief. Benut waar je echt uniek in kunt zijn en wees geen offline kopie van de internetboekhandel en de iBook-shop.
Een ideetje?
Ook al die onliners zoeken naar hangplekken waar ze elkaar in reallife kunnen ontmoeten als de kennismaking online goed bevallen is. Als zij elkaar gevonden hebben op lezen, boeken, auteurs, genres dan moet je daar als ondernemende boekhandel toch een (commerciële) toegevoegde waarde bij kunnen bedenken? Kijk bijvoorbeeld eens naar het vernieuwende concept van Seats2meet. De innovatie komt hier niet van de stoelen en de zalen, maar juist van het faciliteren van contacten tussen mensen. Is dat ook niet een waarde die de boekhandel kan creëren, anders dan via het verkopen van bedrukt papier? Zet hem op boekenvakkers, toon ondernemerschap en laat de boekhandel blijven.
Lydia Vroegindeweij, directeur Uitgeversacademie
@Anouk Binkhuysen
Dank voor je reactie, Anouk. Inderdaad worden doelgroepen steeds minder traceerbaar en dus ongrijpbaar. Dat wordt dus het nieuwe spel om je daar op een aanstekelijke manier in de kijkert te spelen, als boekhandelaar, uitgever, bibliotheek. Wel een leuk spel lijkt me!
Ik denk dat het tegenwoordig lastig is om gebruikersgroepen te typeren als voorlopers of meelopers. Wellicht dat de generatie 45+ers dusdanig te typeren zijn, maar de groep daaronder is een stuk ongrijpbaarder. Recentelijk las ik een artikel in HP De Tijd over de Confettigeneratie; de jongeren van tegenwoordig en een belangrijke doelgroep lezers voor uitgevers. Deze netwerkgeneratie is ongrijpbaar geworden en dit zal ook gelden voor een groot deel van de oudere jongeren, die zich ook steeds meer via sociale media bewegen en aankopen steeds meer via internet doen. Voor de keuzes waar boekhandelaren voor staan, ben ik het met Lydia eens dat herijken van de strategie dan noodzakelijk is. De toegevoegde waarde voor boekhandels kan zitten in de specialistische kennis die er is; er gaan dus meer niches ontstaan. Boekhandels bewegen zich van generalist naar specialist zeg maar. Online zichtbaarheid is dan noodzakelijk want de klanten zijn overal en komen overal vandaan. Op internet kun je je als specialistische boekhandel profileren, presenteren en ook goed gevonden worden. En dan zou het zomaar kunnen dat in jouw boekwinkel straks een klant speciaal uit Groningen komt om advies te krijgen over een bepaalde uitgave. En dan ben je als boekhandelaar onmisbaar geworden denk ik.
@ Bieberwin
Zeker, het gaat nu nog alleen om de voorlopers. Daarom is er ook nog wel wat tijd om de strategie te bedenken, maar dan moet er wel nu mee gestart worden volgens mij. En je aanvulling bibliotheken is zeker ook op zijn plaats. Daarvoor geldt de keuzemogelijkheid ook. Dank voor je reactie.
Is het ook niet zo dat je eigenlijk met twee groepen gebruikers te maken hebt! De iPad-gebruikers zijn over het algemeen actieve internetters die gebruik maken van veel verschillende gadgets en communicatiemiddelen voor werk en vrij tijd. Een grote groep e-readergebruikers zijn volgens mij de traditionelere gebruikers van het boek. Zij willen meedoen met het gemak dat de e-reader geeft. Zo’n e-eader straalt zelfs dezelfde rust uit als een boek. Het geeft dezelfde ervaring, al is het alleen al het weerkaatste licht op papieren e-readerscherm. Het zijn voor een groot deel al leden van bibliotheken.
Als die lezers die overstap willen maken moet de bibliotheek die boot niet gaan missen.
Bieberwin.